Parochiekerk Sint-Andries (Antwerpen)

 museum, barok (architectuur), beschermd gebouw, katholieke kerk, 15th century construction (en)

De plattegrond vertoont een driebeukige, georiënteerde kruisbasiliek. Het schip (1514 en volgende voor de middenbeuk, 1555 en volgende voor de zijbeuken) telt zes traveeën en omvat de westtoren (onderbouw uit de eerste helft van de 16de eeuw, bovenbouw naar ontwerp van Engelbert Baets uit 1763 en nieuwe bekroning naar ontwerp van architect Marc De Vooght uit 1968). De kruisbeuk (1663) heeft een uitstekende travee die schuin afloopt aan de zijde van de Augustijnenstraat. Koor van drie rechte traveeën en een vijfzijdige sluiting (1769); twee zijkoren, namelijk de Sacramentskapel zuidwaarts (1666 en volgende) met driezijdige sluiting en de recht afgesloten Onze-Lieve-Vrouwekapel noordwaarts (gewijd in 1683). De sacristie werd aan de noordzijde tegen schip en transeptarm aangebouwd (1768). Parement van witte natuursteen voor schip en transept, baksteenbouw met speklagen voor koor en sacristie. Westgevel, zijbeuken en koorsluiting zijn gestut door steunberen van witte natuursteen (zijbeuken) of baksteen met -speklagen (koor). Bedaking met afgewolfde zadeldaken (leien) waarin diverse dakkapelletjes; de lager gebouwde zijbeuken zijn per drie traveeën afgedekt met een afzonderlijk schilddak. Spiegelboogvormig westportaal in geprofileerde omlijsting bekroond met een halfronde nis waarin het hardstenen Sint-Andriesbeeld door Michiel Van der Voort (1667-1737); de naam van de heilige is gegrift in de sluitsteen van de deuromlijsting. Toren op vierkante basis geflankeerd door traptorentjes; ongeveer ter hoogte van de daknok voorzien van een hardstenen balustrade waarboven de octogonale lantaarn met koepel en dakruiter; steekboogvensters in de romp, rondboogvensters en oeils-de-boeuf in de bekroning, laatstgenoemde in een bewerkte hardstenen omlijsting. Middenbeuk met stompe spitsboogvensters, zie vroege bouwdatum; zijbeuken met hogere spitsboogvensters in een geprofileerde omlijsting, alle met verschillend hoog-gotisch maaswerk. Transeptarmen met eenvoudige korfboogdeuren in een hardstenen omlijsting met profiel aan de daggen en kleine neuten in het noordportaal. Dakruiter op de kruising. Koor met spitsboogramen. Neogotische zondagsschool en kerkmeesterskamer tegen de noordelijke zijbeuk in de Augustijnenstraat. Afgeschuinde constructie van elf traveeën en één bouwlaag onder een schilddak in bak- en natuursteenbouw met hardstenen plint, gemarkeerd door een puntgevel met spitsboogvensters en een beeldnis in de middenas, en verder kruiskozijnen.
id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/6299

www.sint-andrieskerk.be
www.kerkeninvlaanderen.be/pages/kerk_00636.htm