Rynek Nowego Miasta (Warszawa)

Wytyczony jako rynek założonego przed 1408 miasta Nowej Warszawy, miał początkowo kształt prostokąta zbliżonego do kwadratu o rozmiarach 140 x 120 m. Część północno-zachodnią Rynku wydzielono pod kramy i jatki, a na 57 działkach otaczających Rynek wzniesiono drewniane domy mieszczan. W XV w. na środku Rynku, w pobliżu pierzei wschodniej, stanął drewniany ratusz. Na początku XVI w. na terenie przeznaczonym na kramy, obok łaźni, zaczęto stawiać domy mieszkalne, w 1544 zabudowę zniszczył pożar, po którym odbudowano ratusz murowany. Domy nawet zamożnych kupców, pozostały nadal drewniane; w połowie XVII w. przy Rynku były zaledwie dwa domy murowane. W 1656 Rynek został spalony przez Szwedów. Odbudowano go w ciągu kilkunastu lat wznosząc domy nadal drewniane; w 1680 stanął ratusz, na innym miejscu, w pobliżu obecnej studni. W 1688 wzniesiono barokowy kościół Sakramentek (arch. Tylman z Gameren); ten sam architekt przebudował na klasztor pałac Kotowskich w głębi posesji. Ok. 1740 wzniesiono nowy klasztor w pobliżu ul. Starej (arch. A. Solari). W drugiej połowie XVIII w. kamienice wyparły większość drewnianej zabudowy. Były one niewielkie 1- i 2-piętrowe z drewnianymi oficynami i zabudowaniami gospodarczymi. W 1785 przebudowano ratusz, obudowując go sklepami. W 1793 wybudowano jatki rzeźnicze. W 1818 rozebrano ratusz, w 1836 uporządkowano targ. W 1853-1855 do Rynku doprowadzono wodociąg. W 1863 na Rynku odbyła się egzekucja pięciu powstańców (sztyletników). W latach 1859-1864 nadbudowano kilka kamienic, w 1878 skasowano targi i urządzono skwer. Intensywny ruch budowlany, który rozpoczął się w końcu XIX w. i trwał do 1911, zaznaczył się budową kilkunastu 5-piętrowych kamienic, zacierając w znacznej mierze zabytkowy charakter architektury rynkowej. Rynek zamieszkany był wówczas przeważnie przez drobnych rzemieślników i robotników. W 1932 ustawiono na skwerze figurę św. Klemensa Hofbauera. W 1944 R. spłonął całkowicie, zburzono 80% murów, m. in. zabytkowy kościół Sakramentek. W 1947 odbudowano klasztor Sakramentek; pierzeję południową i skos zabudowy Rynku zaprojektowano na nowo w stylu nawiązującym do architektury XVIII w., fasady pokryła nowoczesna polichromia. Odbudowano także kościół Sakramentek. W pobliżu Freta ustawiono XIX-wieczną studnię. Po stronie wschodniej (nr 5/7) umieszczono kino "Wars". Powierzchnię bruku i chodników zróżnicowano w paru poziomach. Odbudowę Rynku Nowego Miasta zakończono w 1955.