Fort van Beieren (Koolkerke)

 fort / versterking, interessante plaats, beschermd gebouw, 17e eeuwse constructie

Voormalig kasteeldomein en militair fort, oorspronkelijk gelegen tussen de Damse vaart en de gedempte "Sluyssche Vaart" of "Oude Zwin" (nu Brugse en Koolkerkse Steenweg), ter hoogte van de oude dorpskern. Aan de zuidwestelijke zijde liggen de resten van het kasteel "Fort de Bavière". Thans is het geheel een natuurreservaat, uitgebaat door de Provincie West-Vlaanderen.

Het fort werd gebouwd naar aanleiding van de Spaanse Successieoorlog (1701-1713/15) en functioneerde in een noordelijke verdedigingsgordel van de Zuidelijke Nederlanden tegen de Noordelijke Nederlanden. Na een eerste kampement aangelegd door het Franse leger in 1702 werd eind 1703 of in 1704 een versterking gebouwd bestaande uit aarden wallen en grachten. Na de machtsovername door de alliantie van de naties Engeland – Verenigde Provinciën – Oostenrijk in 1706 verbleven er nog militairen tot in 1748, het einde van de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). Na de afschaffing als militair fort in 1748 geraakte het vervallen en werd de noordelijke helft gebruikt als weiland terwijl de zuidelijke bebost werd. In de Tweede Wereldoorlog werd tijdelijk een Duitse veldbatterij geplaatst in de aarden omwalling. Na verschillende adellijke privé-eigenaars werd de site in 1998 aangekocht door de Provincie West-Vlaanderen en ingericht als provinciaal domein. Het fort van Beieren heeft nooit gefunctioneerd aangezien het nimmer belegerd werd.

Het fort had oorspronkelijk een stervormig grondplan en was voorzien van achtereenvolgens een open middenplein, een eerste aarden omwalling met vier bastions verbonden door courtines (ongeveer 250 bij 250m), een hoofdgracht waarin een ravelijn lag, een tweede aarden omwalling met glacis, vijf bastions, vermoedelijk vijf (verdwenen) ravelijnen en tenslotte een buitengracht. De ravelijn aan de zuidzijde functioneerde als versterking van de toegangspoort, gericht naar Brugge. De hoogte van de aarden wallen bedraagt 5 à 6m boven zeeniveau.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/71866

www.west-vlaanderen.be/domeinen/fortvanbeieren