Commanderij Pitzemberg - woonvleugel van de commandeur (Mechelen)

 herenhuis, landhuis, villa, beschermd gebouw, 1720s construction (en)

Voormalige Commanderij Pitzemburg, heden Koninklijk Atheneum. Circa 1200 gesticht door de "Orde der Hospitaalridders van Onze-Lieve-Vrouw der Duitsen in Jeruzalem". Deze militaire kloosterorde van Duitse ridders ontstond in de 12de eeuw, tijdens de kruistochten in Palestina. De grootmeester, gevestigd te Mariënburg (Pruisen), bestuurde de verschillende landcommanderijen welke verdeeld waren in commanderijen.

Mogelijk voorheen bepleisterd bakstenen gebouw; classicistische inslag doch ietwat gedrongen verhoudingen; twee bouwlagen met licht verhoogde begane grond en complexe bedaking (leien), van 1724-1736. Gebruik van zandsteen voor sokkel, omlijstingen, kordons... Binnenplaatsgevel per twee traveeën geritmeerd door geblokte pilasters van zandsteen; middentraveeën afgelijnd door gelijkaardige maar dubbele pilasters. Horizontaal accent door middel van doorgetrokken onderdorpels, zandstenen muurband tussen eerste en tweede bouwlaag en gekorniste kroonlijst. Geaccentueerde middentravee uitlopend op een attiek met topstuk, oorspronkelijk geflankeerd door balustrade met beelden op postamenten. Rondboogdeur in een vernieuwde zandstenen omlijsting met imposten en gestrekte druiplijst op dubbele consoles, op de tweede bouwlaag gebruikt als balkonplaat voor het smeedijzeren balkonhek. Houten deur met ijzeren roedeverdeling en gekleurd glas. Oorspronkelijke trap (zie Sanderus) vervangen door brede, nu "gerestaureerde" steektrap met bordes en smeedijzeren leuning gemarkeerd door medaillon met monogram van baron Kyau naar het oorspronkelijk patroon (zie oorspronkelijke leuning rechts van het bordes); op de zijkanten getoogde keldergaten, met vernieuwde lateien, gedateerd 1738. Rechthoekige vensters in een zandsteen omlijsting met latere onder- en bovendorpels van arduin. Twee toegevoegde deuren (vroegere vensters) met steektrap in de uiterste travee.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/3861