Parochiekerk Sint-Martinus (Lede)

 beschermd gebouw, katholieke kerk, 16e eeuwse constructie

De Sint-Martinuskerk is een rooms-katholieke kerk in de Belgische plaats Lede. De kerk is een bekende Vlaamse bedevaartsplaats, waar het 15e-eeuwse Mariabeeld De Nood Gods wordt aanbeden.

De oorspronkelijke kerk in Lede werd mogelijk al in de 9e eeuw gesticht en hoorde destijds bij de Sint-Baafsabdij van Gent. De huidige kerk werd gebouwd in de 14e eeuw. De middenbeuk en toren stammen nog uit deze tijd. De toren werd in 1569 verbouwd. De kerk werd kort daarna verwoest door de geuzen, waarna toren en kerk herbouwd moesten worden. In 1779 werd de kerk vergroot door architect Jan Baptist Simoens. In 1872 werd een nieuwe voorgevel gebouwd en de toren aangepast en verhoogd.
Zandstenen gebouw (voornamelijk Ledesteen; witte natuursteen voor de voorgevel) met bakstenen sacristie onder leien bedaking. De plattegrond beschrijft: westtoren met noordelijke traptoren, driebeukig schip van vijf traveeën, hoogkoor van twee rechte traveeën met vijfzijdige apsis, twee zijkoren van één travee met driezijdige sluiting, veelzijdige sacristie rondom de apsis. Vierledige westtoren, gestut door middel van op elkaar gestelde, viervoudig versneden steunberen; neogotisch portaal onder zadeldak; groot spitsboogvenster met druiplijst en zandstenen tracering; klein spitsboogvenstertje erboven en datering 1598 door middel van muurankers; twee spitsboogvormige galmgaten onder omlopende druiplijst in elke zijde; duidelijke verhoging en bekroning door middel van een neogotische balustrade met onder meer postamenten en waterspuwers, en een steile spits. Half ingebouwde ronde noordelijke traptoren. Neogotische westgevels van zijbeuken met gelijksoortig portaal smaller spitsboogvenster onder oculus met vierpas; puntgevels afgewerkt door middel van hogers en kruisbloem. Beuken onder aparte zadeldaken; traveeën gemarkeerd door tweevoudig versneden steunberen; kordon ter hoogte der lekdrempels en verbonden druiplijsten; gedrukte spitsboogvensters met ijzeren harnas. Koor onder spitse bedaking; gelijksoortige hoeksteunberen; rondboogvensters met ijzeren roedeverdeling. Bakstenen sacristie van één bouwlaag onder lessenaarsdaken; zandstenen plint, hoekstenen en rechthoekige vensteromlijstingen, ten oosten aanbouw van twee bouwlagen onder afgesnuit zadeldak; rechthoekige muuropeningen.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/9079