Mideleeuwse omwalling (Tongeren)

 beschermd gebouw, 13th century construction (en), curtain wall (fortification) (en)

De middeleeuwse omwalling maakt blijkbaar deel uit van een soort algemeen urbanisatieplan, ontstaan na de voor Tongeren desastreuze inval van hertog Hendrik I van Brabant, waarbij onder druk van de Brabantse expansiedrang, de verdediging van de stad in vraag werd gesteld. De 4de-eeuwse omwalling verkeerde in een bouwvallige staat, en de versterking van het monasterium, hoewel in tijd van nood efficiënt gebleken, had de rest van de stad weerloos gelaten voor de plundering. Samen met de ontmanteling van het monasterium, de afbraak van de 4de-eeuwse omwalling en de beslissing tot de bouw van een nieuwe, gotische kerk, waarbij de kanunniken zich in afzonderlijke woningen omheen het Klooster vestigen (zie Maastrichterstraat), wordt tevens besloten tot het oprichten van een nieuwe versterking, die de organisch omheen het monasterium gegroeide straten en wijken zou omvatten.

De werken vangen aan voor 1241 en zijn omstreeks 1290 ongeveer voltooid. De versterking telde zes poorten: de Trichterpoort gebouwd op de basis van de Maastrichterpoort van de 2de-eeuwse omwalling, aan de weg naar Maastricht; de Moerenpoort aan de weg naar Wezet, waar zich de banale molen bevond; de Jekerpoort, waarschijnlijk aansluitend op de Chaussée Brunehaut, in de 16de eeuw, toen het Leurenkwartier in de omwalling werd opgenomen vervangen door de Loere- of Luyckerpoort, aan de weg naar Luik; de Steinre- of Steenderpoort aan de weg naar Koninksem, de oude weg naar Amay; de Kruispoort aan de weg naar Sint-Truiden, de oude heerbaan naar Tienen en de afsplitsing naar Bavai; de Hemelingenpoort, aan de weg naar Munsterbilzen, die later de verbinding met Bilzen en daarna met Hasselt werd. Van deze poorten bleef alleen de Moerenpoort, daterend van 1379 bewaard.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/127238