Kolmontbos (Overrepen)

 bos / woud, beschermd gebouw, groene ruimte

Kolmontbos bevindt zich ten noordwesten van de stad Tongeren in de deelgemeente Overrepen. Het is een vrij klein, geïsoleerd bos (17,6 ha) omgeven door hoogstamboomgaarden aansluitend bij de dorpskern van Kolmont. Het gebied maakt deel uit van het bosreservaat ‘Kolmontbos’ met overwegend beuk en zomereik. In het bos ligt de burchtruïne van Kolmont.

De oudste bodemlagen zijn gevormd in het Krijt en bestaan dan ook voor een groot deel uit krijt. Deze secundaire lagen werden in het tertiair afgedekt door mariene en continentale zandlagen. In het pleistoceen trad erosie op en werd het dal gevormd waarin de burcht(heuvel) ligt. Tijdens het laatglaciaal en het holoceen warmde het klimaat op en zorgden rivierafzettingen voor het opvullen van de dalen. Als resultaat van ontbossingen onder andere door de mens nam de erosie op hellingen toe. Holocene hellingsprocessen zorgden voor verplaatsing van de tertiaire sedimenten op hellingen en aan de rand van rivierdalen. Als resultaat ligt er rond de burchtheuvel een groot scala aan verschillende tertiaire lagen aan het oppervlak.

De bodems vertonen een sterke variatie en wisselen tussen zandige opduikingen en (zand)lemige depressies. In het bos hebben hellingsprocessen gezorgd voor verplaatsingen van de afdekkende leemlaag. Dit resulteert in zones met ontsluitingen van tertiaire kleigronden en mariene pakketten lemig zand en lichte zandleem. De hellingen rond de burchtheuvel hebben een bijzonder heterogene bodemopbouw waar klei, leem, zandleem en zand door elkaar voorkomen. De hellingen rond de burchtheuvel hebben een bijzonder heterogene bodemopbouw waar klei, leem, zandleem en zand door elkaar voorkomen. Dit is enerzijds te wijten aan het grote aantal dagzomende lagen van tertiaire ouderdom. Anderzijds hebben hellingsprocessen en menselijke activiteit ook bijgedragen tot het verplaatsen van bodemmateriaal. In de bosrand liggen verschillende rechthoekige kuilen die mogelijk het resultaat zijn van kleinschalige grondwinning.

Kolmontbos ligt op de overgang van vochtig naar droog Haspengouw, op de noordelijke flank van de vallei van de Fonteinbeek. De burcht en het bos bevinden zich in een steil en kort dal met in het zuidoosten twee opvallende ‘tenen’ van het plateau gevormd door dalhoofderosie. Deze opduikingen hebben uitgesproken steile hellingen en worden gescheiden door een smal dal. Hierdoor vertoont het bos twee insnijdingen. Bij de uitbouw van de burcht werd gebruik gemaakt van het natuurlijk reliëf dat werd gemodificeerd in functie van de defensie van de burcht. Ten noorden van de burcht ligt een bron die de buitenste natte gracht van water voorzag. Het water werd afgevoerd naar de Fonteinbeek.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/308477