Napoleonsmolen (Hamont-Achel)

 windmolen, beschermd gebouw, 1800s construction (en)

De Napoleonsmolen is een koren- en olieslagmolen, opklimmend tot het begin van de 19de eeuw, in Limburg de enige stenen bovenkruier van het type stellingmolen met ronde houten stelling.

De molen is gebouwd in 1804 nadat in 1802 de standaardmolen van het naburige Achel werd verwoest door een storm, zie inscriptie in witgeschilderde baksteen op de romp: AN XII/ 1804. Een vennootschap van zeven ondernemers, afkomstig uit enkele Hamonter teutenfamilies, die na de afschaffing van het banrecht door Napoleon toekomst zagen in een investering, beslisten tot de oprichting van een nieuwe molen. Het is niet uitgesloten dat daarbij onderdelen van de standaardmolen gerecupereerd werden. Zij stonden tot 1863 in voor het beheer van de molen. Van 1863-1990 was de molen eigendom van de opeenvolgende molenaarsfamilies Matthijssen, Van Asten en Van Bree. De molen draagt nog maar sinds het midden van de 20ste eeuw de naam Napoleonsmolen. Andere en oudere benamingen verwijzen naar deze vroegere molenaarsgeslachten.

De Napoleonsmolen is een monumentale, conische en cilindrisch verhoogde bakstenen bovenkruier, type stellingmolen. Sporen van funderingen en dichtgemetselde uitsparingen in het buitenmetselwerk van de romp verwijzen mogelijk naar een oorspronkelijke omringende bakstenen constructie (gaanderij?). De kap (roofing met genagelde eiken schaliën) is voorzien van een houten beschilderd voorkeuveleinde en dito achterkeuveleinde. Het wiekenkruis heeft een askop met gelaste roeden (1997, fabr. Derckx, NL). De verankerde bakstenen romp met steigergaten heeft een eikenhouten gaanderij met metalen leuning. Op de begane grond bevindt zich een korfboogvormige invaart (doorgang) met een dubbele rollaag en platte laag en twee oeils-de -boeuf. Ter hoogte van de maalzolder werden de vroegere deuren omgebouwd tot vensters, zie de rondboognissen met rechthoekige beluikte vensters. De houten stelling is toegankelijk via een rechthoekige opgeklampte deur, voorheen een venster. De molen heeft Engels kruiwerk met staart (spruiten, schoren, staartbalk) en kruilier.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/80035


www.napoleonsmolen.be/site/historie.htm