Cunerakerk (Ренен)

 gebouw, kerk, van historisch belang, interessante plaats

De Cunerakerk in zijn huidige vorm is gebouwd in de 15de eeuw, rond 1450. Eigenlijk was het een grondige verbouwing van het gebouw dat er al stond. Die kerk droeg de naam Sint Pieter. Waarschijnlijk was het een stenen kruisbasiliek. De oudste onderdelen van de kerk zijn het koor en de sacristie, waarmee vermoedelijk aan het eind van de 14de eeuw werd begonnen. Het koor heeft een sobere laatgotische stijl, uitgevoerd in baksteen. Dezelfde stijl is ook terug te vinden in het transept, waarvan de oostgevel van het zuider transept het meest oorspronkelijk lijkt.

Rond het midden van de 15e eeuw zou men met het schip begonnen zijn. Deze zou in eerste instantie dezelfde traveeverdeling gehad hebben als het koor en transept. Veel is hierover niet duidelijk. Het is mogelijk dat het schip aan beide zijden smalle lage zijbeuken hebben gehad. Een gegeven hiervoor zal kunnen zijn de nooit gebouwde zuider zijkoor, die volgens het zelfde principe gebouwd had moeten worden als de sacristie aan de noordzijde. Hoewel de zuider zijbeuk nooit gebouwd is, is er wel een dichtgemetselde opening waar te nemen in het interieur van de oostwand van het zuider transept. En mogelijk zou dit kapel in het verlengde hebben gelegen van de zuider zijbeuk.

Door de toename van de verering van Sint Cunera, was er behoefte aan vergroting van de kerkruimte. In overeenstemming met de stijl van de tijd werd het schip van de kerk rond 1450 omgebouwd tot een zogenaamde hallenkerk. Dat is een ruimte waarin het schip en de zijbeuken een even hoog gewelf hebben. De kerk maakt daardoor een brede ruimtelijke indruk. De architectuur van deze verbouwing is flamboyanter uitgevoerd dan het koor en het transept. Aan de noordzijde kwam een hoge brede zijbeuk die gelijkwaardig is aan het middenschip. Aan de oostgevel van het noorder transept is te zien dat er waarschijnlijke een grote noorder zijkoor gepland stond. Deze zou in het verlengde van de nieuwe noorder zijbeuk komen, maar is uiteindelijk niet uitgevoerd waardoor nu een grote dichtgemetselde opening te zien is. Door de uitbreiding zou het 14de eeuwse sacristie worden gesloopt.

Aan de zuidzijde van middenschip zijn twee zijbeuken gebouwd. Deze zijn smaller dan het middenschip en de noorder zijbeuk. Lijkt het dat het noorder transept op te gaan met de noorder zijbeuk, zo bleef de vorm van het zuider transept gehandhaafd. In de wanden aan de westzijde van het zuider transept zijn twee scheibogen aangebracht. Boven in de muur zijn de vensters van het transept nog te herkennen. De buitenwanden van de zuider zijbeuk zijn gelijk getrokken met de zuidgevel van het zuider transept. Aan de noordzijde steekt het noorder transept nog uit.

Hoe de merkwaardige traveeverdeling van het schip en zijbeuken tot stand gekomen zijn is niet te achterhalen. De drie traveeën worden namelijk vanaf het transept steeds smaller. De travee direct naast het transept is zelfs breder dan het transept zelf. Misschien heeft dit te maken met de portalen die hierin zijn aangebracht. De rijkere detaillering van de buitengevels valt op door het gebruik van natuursteen. De steunberen bevatten inkepingen met fraai gedecoreerd natuursteen. Ze worden afgesloten door pinakels en een balustrade. Aan elk steunbeer is een waterspuwer aangebracht voor het afvoeren van regenwater. De spuwers zijn vormgegeven in dier, mens en fabelfiguren. Ook de portalen in de zijbeuken zijn vervaardigd in natuursteen. Het noordelijke portaal is minder flamboyant uitgevoerd dan het zuidelijke portaal. Het noordelijke portaal heeft een deurlijst met afgevlakte bogen, waardoor een breedte werking ontstaat (zgn. ellipsboog), dat karakteristiek is voor de 15de eeuw. Dit in tegenstelling tot de spitsboog die de hoogtewerking versterkt. Het zuidelijke portaal, ook wel Rijnportaal genoemd, is een mooi voorbeeld van de Laatgotische architectuur. De deurlijsten zijn gedecoreerd met fraai maaswerk met uitstekende neuzen. Het portaal wordt afgesloten door een klokvormige top versierd met hogels en wordt afgesloten met een kruisbloem. In een nisje staat een uil die symbool staat van wijsheid. Op de steunberen direct naast het portaal zijn aan elke zijde zes consoles aangebracht met daarboven gedecoreerde baldakijnen. Hier hebben in het katholieke tijdperk heiligbeelden gestaan. Omdat het twaalf zijn zou het goed mogelijk zijn dat dit de 12 apostelen zijn geweest.

De kerk bezit enkele zeldzame bezienswaardigheden, namelijk fraai gebeeldhouwde koorbanken en een daarbij behorende sedilia, een priesterzetel. Daarnaast een doksaal, een stenen koorafsluiting, versierd met symbolische voorstellingen. Zowel de koorbanken als het doksaal stammen uit de 16de eeuw en zijn mooie voorbeelden van de Noord-Nederlandse Renaissance.