Kościół w Kisielinie (Kisielin)

 ruiny, massacre (en), kościół katolicki

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kisielinie – rzymskokatolicki kościół w Kisielinie, wzniesiony do 1720, zdewastowany po II wojny światowej. Miejsce zbrodni UPA na polskich mieszkańcach Kisielina 11 lipca 1943.

Kościół został wzniesiony na przełomie XVII i XVIII w. z fundacji Marianny i Abrahama Głuchowskich, na miejscu starszej katolickiej świątyni (dawnego zboru ariańskiego). Kościół był częścią kompleksu klasztoru karmelitów trzewiczkowych. W rękach zakonników pozostawał do 1832, gdy klasztor został skasowany decyzją władz carskich. Kościół stał się świątynią parafialną. W czasie I wojny światowej kościół ucierpiał wskutek rosyjskiego ostrzału artyleryjskiego. Po zakończeniu działań wojennych podjęto jego odbudowę, jednak nie została ona nigdy ukończona.

11 lipca 1943 kościół został zaatakowany przez oddział UPA. W czasie. gdy niemal cała polska ludność Kisielina przebywała na mszy świętej, miasteczko oraz kościół zostały otoczone podwójnym kordonem upowców. Gdy po zakończeniu mszy Polacy zaczęli wychodzić z kościoła, otworzono do nich ogień. Wśród zaatakowanych wybuchła panika, ludzie cofnęli się do środka i zaczęli szukać ukrycia. Kilkadziesiąt osób zabarykadowało się na piętrze plebanii połączonej z kościołem, 4 osoby ukryły się pod dachem kościoła.
Około 80 osób, które pozostały w kościele i poddały się, zostało zamordowanych przez Ukraińców - rozebranych pod przymusem rozstrzelano pod dzwonnicą i dobito bagnetami.

Polacy, którzy uciekli na piętro plebanii, zdołali obronić się, rzucając we wspinających się po drabinach upowców cegłami z rozbieranych ścian i pieców oraz odrzucając wrzucane przez okna granaty. Po 11 godzinach oblężenia upowcy odeszli. Podczas akcji obronnej zginęły 4 osoby a 6 zostało rannych. Zbrodnie na Polakach w Kisielinie trwały także po 11 lipca 1943 r.
Po 1945, gdy Kisielin znalazł się w granicach ZSRR, zniszczona świątynia została zaadaptowana na międlarnię lnu i konopi, zdjęto z niej blaszany dach. Ostatecznie kościół popadł w ruinę wskutek kolejnego pożaru. Przetrwały ściany zewnętrzne obiektu, na nich nieliczne elementy zdobnicze