Tháp Chót Mạt

 đền thờ, Tàn tích, địa điểm khảo cổ học

Di tích tháp cổ Chót Mạt, tọa lạc ấp Mới, xã Tân Phong, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh, được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử - văn hóa tại Quyết định số 937/QĐ-BT ngày 23 tháng 7 năm 1993.
Khu Di Tích Đền Tháp Chót Mạt, được xác định xây dựng khoảng thế kỷ thứ VIII sau công nguyên thuộc nền văn hóa Óc Eo, Tháp Chót Mạt được phát hiện chính thức cùng tháp Bình Thạnh (Trảng Bàng Tây Ninh) đầu thế kỷ XX.
Qua tài liệu báo cáo khảo cổ học Tây Ninh của viện nghiên cứu khảo cổ Đông Dương kiến trúc Tháp xây bằng gạch có bình diện vuông 5m x 5m đỉnh tháp cao 10m mỗi chiều kiến trúc tháp đều bị hư hại mất gần 1/2 kiến trúc, hai mặt tường tháp ở phía tây và bắc hầu như bị sụp đổ hoàn toàn, chỉ còn phần móng tường chân đế tháp, các hoa văn trang trí bị nứt nẻ chỗ còn chỗ mất.
Năm 2003 Uỷ ban nhân dân tỉnh Tây Ninh quyết định phê duyệt dự án đầu tư trùng tu tôn tạo bảo tồn di tích tháp Chót Mạt và được tiến hành triển khai trùng tu tôn tạo phục hồi, trưng bày mở hố khai quật năm 2003 đưa vào sử dụng. Hiện nay di tích đã tạo ra một cảnh quan khuôn viên cây xanh trong khu đền tháp, có tường rào bảo vệ, nâng cấp đường vào tham quan…tạo ra cảnh quan có diện mạo mới cho khu di tích, vừa bảo tồn được lâu dài, vừa có sức hấp dẫn thu hút khách tham quan và phục vụ tốt cho công tác nghiên cứu khoa học nền văn minh Óc Eo trên đất Tây Ninh.
Hệ thống “tháp cổ” ở Tây Ninh chứng minh nơi đây là địa bàn phát triển và nối tiếp từ văn hóa Đồng Nai đến văn minh Óc Eo cho đến khi người Việt đặt chân đến vào thế kỷ XVII.