Lang mo ngai Phan tan Can Tin hau(duc sung than cong o cua Ngo mon)x

TIỂU SỬ NGÀI PHAN TẤN CẨN TÍN HẦU

Ngài Phan Tấn CẩnTín Hầu tên thật Phan Tấn Hoát sinh ngày 15 tháng 7 năm Nhâm thân 1752. quê quán :làng Đốc sơ huyện Hương Trà tỉnh Thừa Thiên.

Con ngài Phan Tấn Bửu và bà Nguyễ thị Thích…

Thân thế và sự nghiệp:

-Năm 1757 thì cha không còn nữa đồng thời mẹ cũng bỏ nhà đi biệt cùng

bà Nguyễ thị Đệ (vợ Thứ 3).Ngài và 2 em gái cùng cha khác mẹ ở với Mẹ kế là bà Nguyễn thị Trấp .Sau đó Bà Trấp tái giá làm vợ của Ông Cai Đội Lương Văn Miên ở trong làng.Khi ấy Bà Trấp đưa con ruột(PhanthịQuỳnh) cùng con chồng

Phan Tấn Hóat và Phan thị Nga về ở chung trong nhà ông Miên,

-Ngài Hoát dược nhà Họ Lương quý mến cho ăn học đến năm 15 tuổi.

-Năm 1771,ngài ở tuổi 20 được Ông Lương cưới vợ là bà Mai Thị Thục

quê làng Vạn xuân Hương trà.

-Năm 1779,ở tuổi 28 vợ chồng ngài chưa có con ,Khi ấy phía Bắc họ Trịnh đánh phá biên cương, trong Nam anh em Tây sơn xưng Tôn hiệu .Quân của Nguyễn Ánh và Tây sơn đang lâm trận..Vợ chồng Ngài cùng với 2 em trai vợ là

Mai Đức Duật và Mai Đức Nghi nhà ở An hòa theo tàu buôn vào Nam phò Nguyễn Ánh.Hai ông Mai Đức Duật và MĐ Nghi cùng Ngài chỉ huy quân tiếp cứu giao chiến với quân Tây sơn, kết cuộc thất trận. Hai Ông họ Mai đem tàu chiến đưa Nguyễn Ánh chạy sang Xiêm la,,,,,Đoàn tàu của ngài bị gió bão làm lạc hướng,nên ghé lên đão Phú quốc đem theo gia đình Nguyễn Ánh trốn ở đão..Sau đó vợ ngài Bà Mai thị Thục ở lại đão chăm sóc bà Hiếu Khương(vợ của Nguyễn Ánh)….Còn Ngài trở về trấn tỉnh Gia định cùng với các quan bàn bạc kế sách,

-Năm 1788 quân của Nguyễn Ánh chiếm lại Gia định Thành, ngài được giao công việc chế tạo binh khí, sắm sửa quân nhu ,quân dụng.

-Năm 1792 ngài được phong chức Chánh Dinh Nội Lệnh Ty Câu kê, tước Cẩn Tín Bá…

-Năm 1793 ngài hiệp đồng cùng ông Phiên trấn Dinh Tri Bộ An Quan Bá thâu thuế,gạo,muối,lúa cau,…..cho quân nhu.

-Năm 1796 được lệnh ra đão Phú quốc rước bà Hiếu Khương,bà Mai thị Thục cùng gia đình trở về đất liền…

-Năm 1799 ngài được thăng làmChánh Dinh Cai Bộ Hiệp Dư Khâm Sai thuộc Nội Cai Đội Giảng Luân Hầu Quản Đồ Gia công việc đúc binh khí…

-Năm 1801 ngài được lệnh chỉ huy 2 tầu chiến Phụng phi và Bằng phi thắng trận ở Quy nhơn,,Sau đó ngài được lệnh cùng quan Tả, Hữu Tham Tri Bộ Hộ là Ông Tích Thiên Hầu, ông An Dương Hầu và cùng với Quan Tham Tri Bộ Binh là ông Tính Viên Hầu giao các chiến lợi phẩm(đại bác,súng đạn,lương thực)cho ngài quản lãnh chở về chỗ (Vua) đóng quân.

-Năm1802 ,tháng 3 năm Nhâm Tuất,khôi phục Thành Thuận Hóa,tiến quân ra Bắc ,Thống nhất sơn hà.Nguyễn Ánh lên ngôi vua hiệu là Gia Long.

-Gia Long nguyên niên ngài được thăng chức Công Bộ Hữu Tham Tri kiêm Quản Đồ Gia Sự Vụ …Được phong Tước Cẩn Tín Hầu

Sau đó ngài kiêm lo thêm công việc đúc Tiền, các vật dụng trong Hoàng thành Huế và đặc biệt có 9 khẩu Đại Bác Thần Công đặt trước cửa Ngọ Môn…..

-Năm 1803,cuối năm ngài vào thành Diên Khánh ,tỉnh Khánh Hòa mang theo phẩm vật vua ban để cứu trợ đổng bào bị thiên tai lũ lụt,phụ lão và người tàn tật đểu được hưởng ân huệ của vua,,,Trở về được vua khen ngợi,,,

-Năm 1804 vợ chồng ngài về quê quán làng Đốc sơ, mua vườn xây nhà ở,dược bà con chào đón thăm hỏi ,,,

-Năm 1805 ngài xây Mộ cho ông nội Phan tấn Sĩ, và 2 em gái cùng cha khác mẹ là Phan thị Quỳnh và Phan thị Nga.Sau đó ngài xây Lăng mộ cải tán cho cha Phan Tấn Bửu,Kiêm Quan Bá.Xong công việc ngài làm lễ tế Mộ bằng 45 con trâu sống và số heo không đếm đặng,Bà con và dân làng dược thết đãi bữa tiệc no nê vui vẻ. Số trâu,heo được chia cho dân cày mượn chăn nuôi sản xuất.

-Năm 1807, bà Mai thị Thục mất ,ngài xây lăng đôi ở xứ Mụ Kiểm( quy mô Lăng giống như Lăng Ông Bà Chiểu Lê Văn Duyệt)cho bà và ngài sau này

-Năm 1812,Ngài bị kẻ xu nịnh trong Triều tâu hót; Mấy năm trước đó việc xây Hoàng thành Huế ngài đã chễnh mãn công việc đúc gạch nung để sống(hoăc là việc dời mộ cha từ Bắc vào Huế).Từ ngạch Quan Tam Phẩm Triều Đình xuống làm lính,,nhưng cũng còn may vẫn kiêm Quản Đồ gia sự vụ..

-Năm 1813,ngài đựoc phục chức Quan Chánh Tam Phẩm…Công Bộ HữuTham Tri.Tước Cẩn Tín Hầu..

-Nă m 1814 ,ngài làm Khâm sai Đại Thần đi thanh sát các Công khố Quốc gia…..

-Năm `1815,ngài là vị quan đầu tiên trong Triều dâng sớ xin từ quan về quê dưỡng lão,,,Sớ được chuẩn tấu,và sắc ban cho ngài được giữ nguyên hàm và được miễn kiêm Quản Đồ Gia sự vụ…

Trong bữa tiệc chia tay các quan đồng Triều, Quan Tả Tham tri Bộ Công Nguyễn Hậu (sau này là Sui gia với ngài) có bài thơ chúc tặng:

Sánh vai cùng gặp hội minh lương

Giao tất tình thương tợ cốt xương

Mười bốn thu tròn đền nợ nước

Sáu mươi tuồi lẻ đội ơn sang.

Thi lòng tri túc trong cương tõa

Viện chữ đồng liêu giấu đá vàng

Mấy nổi thủy chung không xiết nghĩ

Ngọ niềm trân trọng một thi chương/////

Đương thời còn tại chức đãm đương công việc xây dựng kinh thành Huế,ngài đã

Cho đào một con kênh hàng Tổng làm ranh giớigiữa các làng Dương xuân,Lệkhê.Đức bưu,Đốc sơ.An vân An hòa ra đền( vũng )

Bàu làng Triều sơn trung.Một công việc vừa có đầt sét để đúc gạch vừa được con kênh dẫn thủy nhập điền tưới tiêu thoát lũ cho vùng.dân cư..

Ngài còn đưa về làng nghề làm giấy cung cấp cho Triểu đình,Ngài còn ra sức cùng với dân làng xây dựng Đình làng,Chùa làng,Văn miếu Võ miếu,ao sen ….

-Năm 1816,ngày 9 tháng 6 năm Bính Tý,sau một năm an dưỡng ngài lâm bệnh nặng và qua đời lúc 4 giờ chiều,hưởng thọ đúng 65 tuổi…

Tang lễ do Bộ Lễ Triều đình xuất công khố lo liệu.Linh cửu quàn tại nhà đến tháng 11 năm ấy mới làm lễ an táng..Triều đình cử Đại thần đến phân ưu và tế riêng một lễ .Vua Gia Long còn truyền cho 300 quân chấp kích, 100 tên ÂM CÔNG gánh linh cữu.Rồi vua cho bổ sung thêm 100 quân nữa .Tịnh Chủ Công Hòang Tử đi tống tang nghi.Kiến An Công,Điện Bàn Công,Đại thần ,Tả quân,Hậu quân và 3 thớt Voi hộ tống tang nghi tịnh.Đại diện 4 Xã, 4Tộc trong làng và phụ cận cùng với đồ gia thuộc Ty Quan lại bá công chù cuộc tượng đều phụ tế dến lăng an táng..

-Hiện nay ở đình làng Đốc sơ,bát nhan thờ ngài ở vị trí thứ năm trên bàn thờ,Ngài không có tư điền ,nên dân làng đã trích ra 5 sào ruộng làng để con cháu và hậu duệ ngài cúng giỗ hằng năm…(có trích lục dất lưu giữ) Theo hương ước làng Đốc sơ cứ ngày giỗ ngài mồng 8 tháng 6 Âm lịch hằng năm làng cử đai diện với mâm trầu rượu đến nhà Tộc ngài cúng lễ.Và thắp nhan tại Đình làng……

OOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOO

UUUUUUUUUUUUUUUU

BÀ MAI THỊ THỤC

(Vợ chính của ngài Phan Tấn Cẩn Tín Hầu)

Bà Mai Thị Thục là trưởng nữ của Ông Mai Văn Đàm ,người ở Vạn xuân huyện Hương Trà.Ông Cai Đội Lương Văn Miên,người cha ghẻ tốt bụng của Ngài Phan Tấn Cẩn Tìn Hầu thuở thiếu thời,và khi ngài được 20 tuổi thì được Ông Lương cưới vợ cho ngài là bà Mai thi Thục.

Năm 1779 gặp vận nước lọan ly.vợ chồng ngài cùng với 2 người em vợ là ông Mai Đức Duật và Mai Đức Nghi theo tàu buôn vào Nam phò Chúa Nguyễn Ánh.Riêng bà Mai thị Thục ở lại đão Phú Quốc phò bà Hiếu Khương(vợ của chúa Nguyễn Ánh) lẫn trốn ở đão hơn 16 năm.mới đựoc trở về đất liền…

Khi chúa Nguyễn Ánh thâu phục lại Thành Phú xuân lên ngôi vua bà cùng Hoàng hậu về kinh đô được phong Nhị Phẩm Phu Nhân dựoc phát áo mũ triều nghi. Tườc của bà là Y Phụ Phụng Trực Đại Phu Chánh Tự Khanh Công Bộ Hữu Tham Tri Kiêm Quản Đồ Gia Sự Vụ Phan Hầu Phụng Tử Mai Phu Nhân.Khi Triều đình có tiết lễ thì bà vào triều,

Bà đã về Vạn xuân làm ngôi nhà thờ để thờ 2 em trai Mai Đức Duật và Mai Đức Nghi đã tử trận trong lúc lưu vong và đồng được phong là Thái Tử Thiếu Bảo Quận Công.

Bà sanh thời không có con(chỉ 1 lần thai sảo gái mà thôi).Bà mất năm 1807 ngảy7 tháng 9 năm Đinh Mão,dược an táng chung bên cạnh chồng ở lăng đôi xứ Mụ Kiểm…..

OOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOO