Piaski

Komentarze

• 
  pbrus

  Starożytna Polska: pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym Michał Baliński, Tymoteusz Lipieński 1845 Piaski, inaczej Luterskie Piaski, miasto o mil 3 od Lublina przy drodze do Krasnegostawu, nad rzeką Bełza później Kiełzewka czyli Giełczew zwaną. W XV wieku była tu wieś Pogorzeły staw nazywająca się, mieszkał zaś w niej r. 1429 niejaki Jakób Dłuto dziedzic. Z czasem zamienione na miasto i Piaskami zapewne od gruntów piasczystych nazwane. W r. 1531 Paweł Troszczka i Mikołaj Staroszecki, następni właściciele tych dóbr zbudowali kościół parafialny. Przeszły potem Piaski w ręce Pawła Bogusława Orzechowskiego podkomorzego Chełmskiego męża uczonego, który dwa ważne pisma w swoim czasie ogłosił, a potem syna jego Stanisława podkom. Lubelskiego, obu gorliwych nowowierców; i zdaje się, iż oni już tu mieli dom modlitwy dla swego wyznania. Ale około roku 1627 był dziedzicem tego miejsca Andrzej Suchodolski herbu Janina, zamożny i znaczący między szlachtą, a mocno przywiązany do opinii religijnych Socyna. Żona zaś jego i domu Podlodowska, wyznawała religią reformowaną. Za strumieniem płynącym przez rozległe smugi pod miastem, stał w nader miłem położeniu obszerny dwór murowany ocieniony ogrodem, w którym naprzód Orzechowscy a po nich Suchodolscy mieszkali, i którego dziś rozwaliny widzieć się dają. Wtenczas to po zniesieniu zboru i szkoły Aryanów w Lublinie wyrokiem Trybunału, przyjął ich tu Suchodolski i zaraz w małej odległości od domu wystawił dla współwyznawców swoich świątynię, która się potem zamieniła na kościół luterski, jak zaraz powiemy, i szkołę założył. Był tu z początku pastorem aryańskim Marcin Krowicki, i tu nawet umarł. Po nim zajął to miejsce sławny rozległą nauką, a potem ciężkiemi przygodami Andrzej Wiszowaty, wnuk przez matkę Fausta Socyna, który był naprzód nauczycielem dzieci Tarły Wojewody Lubelskiego, w roku zaś 1638 jeździł z młodym Adamem Suchodolskim synem Andrzeja za granicę. Lecz dalsze postępki tego Adama, zachwiały pomyślnym bytem zboru aryańskiego w Piaskach. Powróciwszy bowiem z obcych krajów, przestał zaraz płacić na utrzymanie pastora, a potem r. 1645 zabiwszy przez zuchwałą swawolę z działa w domu będącego, własną siostrę, sprawił to, że nakoniec Aryanie oburzeni całem postępowaniem dziedzica, zamknęli swój kościół i przenieśli go do Siedlisk. Od północy miasta obok dworu Suchodolskich wznosił się w pobliżu, jekeśmy już powiedzieli , kościół aryański, a nieco opodal drugi kalwiński czyli ewangelicko-reformowany (oba teraz opuszczone); pomiędzy niemi był zaś cmentarz na wieczny spoczynek zwłok różnowierców przeznaczony. Tu niegdyś wznosiły się liczne grobowce i pomniki z marmuru i ciosu, pamięci pierwszych imion między obywatelstwem Wtwa Lubelskiego poświęcone. Dziś czas zatarł ślady ich nawet, ułamki tylko kamienia zalegają to miejsce gęstemi krzakami porosłe. Kościół aryański po upadku swoim i przeniesieniu do Siedlisk, objęli Luteranie, z któremi po wyroku potępiającym Aryanów, pozostałe się w kraju rodziny,jak np. Stryjeńscy, Wielowiejscy i inne połączyły. Sam Suchodolski miał przyjąć wyznanie kalwińskie, i dla niego zbudował kościół, bo i matka jego tej religii była, na którego miejscu z czasem wystawili Ewangelicy reformowani nowy z wieżą kwadratową pokrytą blachą. Piaski w r. 1780 własność Suchodolskiego, Ssty Omelnickiego, liczyły domów 120.

  17 lat temu | reply | hide comment
• 
  stu gość

  jedno bardzo ważne, z tego miasteczka pochodził Antoni Patek, którego zegarki do dzisiaj są najlepsze i najdroższe na świecie.

  17 lat temu | reply | hide comment