Saqqez

شـهـرسـتان سـقـز در اسـتان کـردسـتان ايـران واقـع شـده و از حـيـث جـمعــيـتـي دومـيـن شـهـراسـتان پـس از سـنـنـدج مـي باشـد.

حـدود جـغـرافـيائـي شـهـر محـدود اسـت از شـرق به ديـوانـدره از جـنـوب به بـانـه و از غـرب با به بـوکـان و شـمال به حـدود تـکـاب و مـيـانـدوآب ، فاصـله سـقـز تا سـنـنـدج بـيـش از 190 کــيـلـومـتـر و مـسـافـت آن تا تـهـران 691 کــيـلـومـتـر مـي باشـد و از طـريـق جاده اسـفـالـتـه سـقـز و بـيـجـار و زنجان به تـهـران وصـل مـي شـود ايـن شـهـرسـتان 21 دقـيـقـه و 48 ثـانـيـه با تـهـران فاصـله سـاعـتي داشـتـه و ارتـفـاع آن از سـطـح دريا 1474 مـتـر مـي باشـد هــوای سـقـز مـتـغـيـر و غـالـبا زمـسـتانها بـسـيار سـرد و تابـسـتانها در روز گـرم و شـبـها خـنک اسـت زبان مـردم سـقـز کـردی سـورانـي بـوده و مـطـابـق سـرشـمـاری اخـيـر جـمـعـيـت آن با حـومـه 260 هـزار نـفـر مـي باشـد که از ايـن عـده درسـت 151000 نـفـر در سقز ساكن هستند. ايـن شـهـرسـتان دارای هـشـت بخـش اسـت که عـبارتـنـد از مـيـرده ـ تـرجـان ـ تـيـلکـوه ـ خـورهــوره ـ سـرشـيـو ـ مـرخـوز ـ زيـويـه و گـلـتـپـه .

بافـت شـهـر سـقـز در قـديـم در ناحـيـه مـرکـزی کـنـونـي شـهـر بـوده و بـتـدريـج در اطـراف و اکـنـاف و تـپـه ها و مـزارع مجاور شـهـر به آن ضـمـيـمه شـده انـد دورادور شـهـرسـتان سـقـز را کـوهـهـای نه چـنـدان بـلـنـد بـمانـنـد ديـوار گـرفـتـه انـد از جـنـوب کـوه روش دژگاه و از غـرب کـوه بـنـفـشـه و آلـمـه لـو و از شـمال کـوه قـهـرمانان ـ ملا محـمـد ـ تـاوخ قـرآن و از شـرق کـوه کـيـله تـو و حاجـي تاوه قـرار دارنـد لاکـن در ناحـيـه سـقـز چـنـد کـوه مـشـهـور و پـرخـيـر و بـرکـت هـسـتـنـد که از ديـر باز مـحـل چـرای احـشـام بـوده و روسـتائـيان در سـابـق تـمام فـصـل تابـسـتان آباديـهـای خـود را تـرک و با بـرپـا کـردن چادر و سـاخـتـن کـپـر در ايـن کـوهـسـتانها به پـرورش دام و بهـره بـرداری از احـشـام مـشـغـول بـوده انـد مـشـهـورتـريـن ايـن کـوهـها عـبارتـنـد از نکـروز ـ يادگار ـ اسـتاد مـصـطـفـي ـ قـره قـا ـ مـيـرگـه نخـشـيـنه و سـروه کـوهـسـتان در بخـش گه ورک ـ بخـتـيار ـ آ ژوان ـ تاقـه ره ش در سـرشـيـو ـ کـوه چهـل چـشـمه در خـورخـوره وعــبـدالـرزاق در تـيـلـه کـوه ، رودخـانه های اصـلـي سـقـز عـبارتـنـد از زريـنه رود ـ جـغــه تـو ـ خـورخـوره که زريـنه رود در جـوار سـقـز بـنام رودخـانه سـقـز نامـيـده مـي شـود و از کـوهـهای خـان و کـوهـهای گـورک سـرچـشـمه مـي گـيـرد در فاصله پـانـزده کـيـلـومـتـری سـقـز رودخـانه جـغـه تـو از کـنار آباد يـهـای قـلعـه جـوقـه و درگاه سـلـيـمان و آدنـيـان بـطـرف سـد شـهـيـد کاظـمـي مـي رود و پـس از آن از رودخـانه خـور خـوره سـرچـشـمه گـرفـتـه و از کـنار رسـتـمان و سـنـتـه بطـرف کـريـم آباد مـي رود ايـن رودخـانه ها در پـائـيـن تـر از آباديـهـای قـلعـه گاه و قـلـنـدر در جـنـوب سـقـز با هـم بـرخـورد کـرده و جـمـعـا به سـد شـهـيـد کاظـمـي مـي ريـزنـد .

محـله های شـهـر سـقـز عـبارتـنـد از : سـريـچـه - ناوقـلعـه – شـهـربانـي ـ چـنارسـتان – کاظـم خـان – بـردبـران – شـريـف آباد – بهارسـتان – جـوتـيـاران – حاجـي آباد – سـيـلـو- شـافـعـي – کـريـم آباد – شـهـدا – صالح آباد – سـرقـبـران – مـسـجـد حـضـرت عـمـر- شـهـيـد شـلـتـوت – بـلـوار بانه - کاني گـرمکاو – سـپـورآباد- هـيازبـيـگ – قـصابخـانه – شـيـوی رجـب – قـه وخ .

مـسـاجـد سـقـز

شـهـرسـتان سـقـز از ديـرباز شـهـری بـوده حاکـم نـشـيـن که يک اقـلـيـت قابـل تـوجـه يـهـودی را در خـود داشـتـه اسـت . اصـل شـهـر سـقـز در قـديـم محـدود بـود از شـرق به جـلـو حـسـيـنـيـه کـنـونـي سـقـز و از شـمال به مـرقـد پـيـرغـزائـي و از جـنـوب به طاقـه ره ش در کـنار مـسـجـد کـنـونـي شـيخ مـظـهـر و از غـرب به کاخ حاکـم که قـسـمـت جـنـوبـي آن يـهـودی نـشـيـن بـود و ايـن اقـلـيـت ديـني که از هـزاران سـال پـيـش در سـقـز بـودنـد بـرای خـودشـان محـله و گـرمابه مخـصـوص وعـبادتگاه و گـورسـتان داشـتـنـد لاکـن با تـشکـيـل دولـت اسـرائـيـل ايـن يـهـوديان نـيـز به بهانه ايـنکه از سـوی مـسـلـمـانان مـورد اذيـت و آزار قـرار مـي گـيـرنـد با فـروش امـوال و امـلاک و دکاکـيـن خـود سـقـز را تـرک و راهـي اسـرائـيـل شـدنـد و چـنـد خـانـواده هـم کـلا يا بعـضا به ديـن اسـلام گـرويـده و کـمـاکان در سـقـز مانـده و کـيـش باسـتان خـود را تـرک کـردنـد . در سـقـز با ايـن مـسـاحـتـي که گـفـتـه شـد مـسـاجـد قـديـمـي دو مـناره و ديـمـه کاران و جـامـع وجـود داشـتـه که قـدمـت مـسـجـد دومـنـاره به دوران افـشـاريـه و اوايـل زنـديـه بـر مـي گـردد و سـاخـتـمان مـسـجـد و مـنـاره ها و حـوض وضـوی آن بـصـورت قـديـمـي تاکـنـون پـابـرجاسـت لاکـن مـسـاجـد جامع و ديـمـه کاران تخـريـب و با هـمـت مـردم مـسـلمان سـقـز و مـنـطـقـه بازسـازی شـده انـد پـس از آن مـسـاجـد حاج شـيخ ابـراهـيـم که بعـدا به شـيخ مـظـهـر تـغـيـيـر نام داد و مـسـجـد مـلا ابـراهــيـم و خـانـقـاه مـرحـوم حاج شـيخ مـصـطـفـي و خـانـقاه شـيخ عـلاالـديـن و تکـيـه باباشـيخ از قـدمـت بـيـشـتـری بـرخـوردارنـد سـايـر مـسـاجـد سـقـز عـبارتـنـد از پـيـرغـزائـي – حاج حکـيـم – حاج صـفـری – حاج ارجـمـنـد – حاج جـلـيـل – مـسـجـد الـنـبـي – دارالـسـلام – شـافـعـي – حـضـرت عـمـر – حـضرت ابـوبکـر – حـضرت ابـراهـيـم – حـضـرت اسـماعــيـل – حـضـرت خـديـجـه – حـضـرت عـايـشـه – خـلـفـای راشـديـن – دارالصـفا – فاروقـيـه – کانـي گـرمکـاو – حاجـي کـمـالـي – نـبـي اکـرم و غـيـره .

مـسـجـد جامع سـقـز که تـوسـط مجـيـد خـان سـردار در عـهـد ناصـرالـديـن شـاه قاجار بـنا شـده بـود بعـلـت قـدمـت و کـمـبـود جا در سـال 1362 خـراب و در هـمان محـل با کـمک مـردم و ياری مـسـئـولـيـن مـسـجـد جامع با شکـوه کـنـونـي در زمان امامـت جـمـعـه حاجـي مـلا عـبـدالله محـمـدی بـنا گـرديـده اسـت .