Schron bojowy KE-16 (Ke.18) / Pozycja pomorska – Pommernstellung

 ruiny, bunkier, schron, 1934_construction (en)

Schron bojowy KE-16-PzW917-B-z
Schron bojowy do ognia okrężnego , typu B-Werk. Wyposażony był w następujące płyty/kopuły pancerne 1x 7P7, 1x 2P7, 1x 6P7, 2x 10P7, 3 x 2 cm obrony wejścia.
Zachowana sygnatura taktyczna Ke.18 . Rok budowy 1934-35.
Pozycja pomorska – Pommernstellung
Odcinek taktyczny: Czarnolesie (Kesselgrund) Ke.
KE-XX-AA –C -y
gdzie:
KE– skrót od sygnatury taktycznej odcinka linii (Ke.– Czarnolesie/Kesselgrund.);
XX – nr kolejny obiektu
AA – typ obiektu np.: SBj – schron bojowy jednosektorowy, SBd – schron bojowy dwusektorowy, SRP– schron bierny, ukrycie dla piechoty/obserwatora; SRPpanc – schron bierny, ukrycie dla działa ppanc; ZPpanc – zapora przeciwpancerna, R58c – Ringstand 58c (Bauform 201), JF – Jaz forteczny, Pzw – Panzerwerk, WO-wieża obserwacyjna, OP –obiekt pozorny, BWW-B-Werk, blok wejściowy; BWB-B-Werk, blok bojowy lub obserwacyjny, UW-ujęcie wody
C - klasa odporności: B1, B, C, D
y – stan zachowania: c – zachowany, z – zniszczony,


Pozycja pomorska - Pommernstellung

Pozycja pomorska, zwana potocznie Wałem Pomorskim – łańcuch żelbetowych bunkrów połączonych transzejami, który Niemcy wybudowali wzdłuż swej wschodniej granicy wśród jezior, lasów i bagien w latach 1931–1938, w celu obrony przed ewentualnym natarciem wojsk polskich. Polska doktryna militarna po I WŚ była doktryną zaczepną. W celu ochrony „korytarza gdańskiego” Polacy planowali uderzyć w pierwszej kolejności na Prusy Wschodnie, a następnie na Pomorze.
Należy pamiętać, że do roku 1933 Niemcy posiadały 100-tysięczną Reichswehrę, przeciwko której Polska mogła przeciwstawić 500-tysięczną armię. W latach 20. XX wieku Reichswehra (RW) posiadała na Pomorzu tylko jedną dywizję piechoty będącą w stanie bronić maksymalnie 70-kilometrowego odcinka granicy. A odcinek pomorski liczył ponad 300 kilometrów. Analizy i gry wojenne przeprowadzone przez Niemców doprowadziły ich do wniosku, że jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest zbudowanie fortyfikacji. Ostateczny przebieg fortyfikacji został ustalony w grudniu 1930 roku. Zasadniczy okres budowy to lata 1933–1937. Ogólnym założeniem było, że Pozycja Pomorska ma być tzw. polową pozycją umocnioną składającą się z obiektów głównie bojowych o wytrzymałości maksimum średniej wybudowanych w czasie pokoju. Po ogłoszeniu mobilizacji uzupełnioną przez przeszkody i umocnienia z drewna i ziemi. Zakładano, że pozycja powinna zatrzymać nacierające wojska, przez co najmniej 14 dni, aż do nadejścia posiłków z głębi kraju. W czasie od lata 1944 roku, praktycznie do nadejścia wojsk rosyjskich i polskich, gorączkowo uzupełniano i próbowano dostosować Pozycję Pomorską do czekających ją zadań.
Struktura pozycji miała być niejednorodna. W miejscach gdzie można było wykorzystać naturalne przeszkody w postaci rzek, strumieni, jezior i bagien projektowano linearny ciąg bunkrów o niskiej odporności klasa "C" (żelbet 0,6 m i pancerz 60 mm). W rejonach przecięcia umocnień z głównymi drogami zakładano budowle o zwiększonej wytrzymałości klasa "B1" (1,0 m żelbet i 100 mm pancerza). Korytarze operacyjne i miejsca łatwe do obejścia postanowiono wzmocnić budowlami klasy "B" (1,5 m żelbetu, 200 mm płyta pancerna, kopuły pancerne grubości 250 mm), które mogły wytrzymać ostrzał z artylerii kalibru 210 mm.
Wszystkie obiekty otrzymały już w fazie projektu swój kryptonim w postaci tekstowych symboli taktycznych, których skrótami posługiwano się na mapach i w dokumentach pisanych. Były to oznaczenia literowo-cyfrowe, związane z kolejnością. schronu wzdłuż pozycji oraz miejscem jego położenia. Później nanoszono je farbą olejną przez szablon, wewnątrz obiektu, na jednej ze ścian przy wejściu do obiektu. System kodowania ulegał trzykrotnym zmianom w latach 1931–1944.
Literatura:
1. J.Miniewicz, B.Perzyk „Wał Pomorski”, Militaria Bogusława Perzyka, 1997.
2. A. Woźniakowski „Zastosowanie 4 centymetrowej płyty stalowej w fortyfikacji niemieckiej w latach 1932-1936”, Cztery historie nr 1/2015
3. D.Pstuś „Fortyfikacje pozycji pomorskiej – wybrane zagadnienia z zakresu terminologii oraz rozwoju konstrukcji obiektów i pancerzy”, Studia i materiały do dziejów ziemi wałeckiej nr 12, Wałcz 2021
4. G. Urbanek, M. Wojtasik, „Ciężki schron bojowy Pz.W. 921 pod Starym Osiecznem – próba rekonstrukcji”, [w:] Lubuskie Materiały Konserwatorskie, t.8, red. B. Bielinis-Kopeć, Zielona Góra 2011, s. 199-204
5. J. Lemański „Pancerze pozycji pomorskiej”, Studia i materiały do dziejów ziemi wałeckiej nr 5, Wałcz 2014