Brakelbos (Opbrakel)

 park, bos / woud, beschermd gebouw

Het Brakelbos is een natuurgebied in de Vlaamse Ardennen in Zuid-Oost-Vlaanderen (België). Het bosgebied van 52 ha ligt op het grondgebied van de gemeente Brakel (deelgemeente Opbrakel). Het natuurgebied ligt pal op de taalgrens en sluit naadloos aan op het Bois du Pottelberg in D'Hoppe (La Houppe), een gehucht van Vloesberg (Flobecq) in het Waalse Pays des Collines. Het domeinbos wordt beheerd door de Vlaamse overheidsdienst Agentschap voor Natuur en Bos. Het bos is erkend als Europees Natura 2000-gebied (Bossen van de Vlaamse Ardennen en andere Zuid-Vlaamse bossen) en maakt deel uit van het Vlaams Ecologisch Netwerk.

Het Brakelbos was een groot boscomplex op de kabinetskaart de Ferraris (1771-1777) en de kaart van Vandermaelen (1854), dat aansloot bij het Muziekbos dat meer westelijk gelegen is. Het werd op de Ferrariskaart Den Breckel Bosch genoemd. Vanaf topokaarten herkenbaar in de huidige vorm. Op de Ferrariskaart staat het Brakelbos tot net ten zuiden van het Hof ten Bosse ingetekend. Rond het hof komt akkerland voor. Ten oosten daarvan loopt de Sassegembeek, met in haar vallei enkele percelen bos maar hoofdzakelijk regelmatige, kleine percelen meers, die met perceelsrandbegroeiingen zijn afgeboord. Hier en daar komt een groter stuk bos voor. Gedurende de volgende eeuwen verdwenen deze stukken bos (ten noorden van zowel Hof ten Bosse als Hof te Fransbeke). Vanaf de kaart van 1937 komt het landschapsbeeld met het huidige overeen. Vanaf de tweede helft van de 17de maar vooral in de 18de eeuw werd het oude wegen- en padennet in bossen op vele plaatsen vervangen door rechte exploitatiewegen. Waar de wegen de beken kruisten, werden bruggetjes in baksteen gebouwd op de plaats van het vroegere wad, zoals aan het Tsjuuskieshol in het Brakelbos. Beuk neemt in Brakelbos een onnatuurlijk groot aandeel in de boomlaag in, als gevolg van aanplantingen na de Eerste Wereldoorlog. Dit leidde onherroepelijk tot de omvorming van een monotoon beukenhooghout, zonder struiklaag en dikwijls is er ook weinig bodemvegetatie. Het Ludwineskruis in het Brakelbos memoriseert de moord op een jonge vrouw in de tweede helft van de 18de eeuw. Kleinschalige zavelwinningen in de bossen op de kamlijn van de Vlaamse Ardennen zijn van alle tijden maar in de 20ste eeuw werden ganse toppen afgegraven en kwamen grote kraters in de plaats. Aan de overzijde van de gewestgrens is de heuvel deels ontbost en afgegraven.

id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/135218